چه کسانی کاندید مناسبی برای آمپول لاغری هستند؟

نویسنده : اکتروفارما

مرداد ۱۸, ۱۴۰۵

با افزایش محبوبیت آمپول‌های لاغری از دسته آگونیست‌های GLP-1، بسیاری از افراد این سوال را دارند که آیا این آمپول‌ها برای آنها مناسب هستند یا خیر. پاسخ ساده این است که هر فرد باید توسط پزشک به صورت جداگانه ارزیابی شود، اما به طور کلی این داروها برای مدیریت دیابت نوع 2، چاقی و اضافه وزن همراه با بیماری‌های مرتبط با وزن کاربرد دارند. اگرچه تصمیم‌گیری درباره شروع درمان با آمپول‌های لاغری مستلزم مشورت با پزشک است، اما برای اینکه بدانید معیارهای لازم جهت استفاده از این داروها کدامند، با ما همراه باشید.

پزشکان بر چه اساسی آمپول لاغری تجویز می‌کنند؟

آمپول‌های لاغری همان آگونیست‌های GLP-1 هستند که از جمله آنها می‌توان به تیرزکتو® (تیرزپاتاید) و سماکتو® (سماگلوتاید) اشاره کرد. این داروها برای افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و کمک به کاهش وزن کاربرد دارند. در واقع آمپول‌های لاغری با کُند کردن سرعت تخلیه غذا از معده باعث می‌شوند که مدت زمان بیشتری احساس سیری داشته باشید.

پزشک با توجه به شرایط بالینی، شاخص توده بدنی (BMI) و بیماری‌های همراه، ممکن است این داروها را برای افراد دارای شرایط زیر تجویز کند:

بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2؛
بزرگسالان مبتلا به چاقی که شاخص توده بدنی آنها (BMI) برابر با 30 یا بیشتر باشد؛
بزرگسالانی که اضافه وزن دارند (BMI بین 25 تا کمتر از 30) و همچنین به حداقل یک بیماری مرتبط با وزن مانند فشار خون بالا، دیابت نوع 2 یا کلسترول بالا مبتلا هستند.

همچنین سماگلوتاید برای درمان چاقی در نوجوانان ۱۲ سال و بالاترِ واجد شرایط کاربرد دارد.

شاخص توده بدنی (BMI) چه نقشی در تجویز آمپول دارد؟

BMI مخفف عبارت Body Mass Index به معنی شاخص توده بدنی است. این شاخص یک مقدار عددی ساده است که از اندازه‌گیری دو پارامتر قد و وزن به دست می‌آید و فرمول آن به صورت زیر است:

وزن (کیلوگرم)

BMI = ─────────────────────────

قد² (متر)

به عنوان مثال اگر وزن شما 90 کیلوگرم و قد شما 1.70 متر باشد، BMI شما برابر است با 90 تقسیم بر (1.70 ×1.70) که نتیجه آن 31.1 است.

نکته مهم این است که BMI به طور مستقیم میزان چربی بدن را اندازه‌گیری نمی‌کند، اما شاخصی مورد تایید برای نشان دادن این است که وزن یک فرد با توجه به قد او در محدوده سالم قرار دارد یا خیر.

BMI معمولا یکی از معیارهای اصلی است که پزشکان برای تصمیم‌گیری درباره تجویز داروهای کاهش وزن در نظر می‌گیرند. دلیل این موضوع ساده است: داروهای کاهش وزن ممکن است عوارض جانبی داشته باشند. استفاده از BMI به عنوان یک معیار کمک می‌کند درمان به افرادی اختصاص یابد که بیشترین احتمال بهره‌مندی بالینی را دارند، نه افرادی که ممکن است فقط به دلایل ظاهری و برای کاهش مقدار کمی وزن تمایل به استفاده از این داروها داشته باشند.

پزشکان علاوه بر BMI، معمولا موارد زیر را نیز جهت تجویز آمپول‌های لاغری در نظر می گیرند:

اینکه آیا شما بیماری‌های مرتبط با وزن مانند دیابت نوع 2، فشار خون بالا، کلسترول بالا یا آپنه انسدادی خواب دارید یا خیر؛
سابقه بیماری‌های زمینه‌ای و وجود هر گونه منع مصرف دارو برای شما را بررسی می‌کنند؛
تلاش‌های قبلی شما جهت کاهش وزن از طریق رژیم غذایی و امکان انجام تغییرات سبک زندگیتان را ارزیابی می‌کنند؛
داروهایی فعلی که مصرف می‌کنید و احتمال تداخل آنها با داروهای لاغری را در نظر می‌گیرند.

جدول زیر، بر اساس معیارهای سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، نقش شاخص توده بدنی (BMI) را در تجویز آمپول‌های لاغری نشان می‌دهد:

نام دارو	BMI مورد تایید	قابل استفاده با نظر پزشک
تیرزپاتاید	BMI برابر با 30 و بالاتر	BMI برابر با 27 یا بیشتر، همراه با حداقل یک بیماری مرتبط با وزن
سماگلوتاید	BMI برابر با 30 و بالاتر	BMI برابر با 27 یا بیشتر، همراه با حداقل یک بیماری مرتبط با وزن

چه بیماری‌های زمینه ای احتمال تجویز آمپول لاغری را افزایش می‌دهند؟

در حال حاضر آگونیست‌های GLP-1 برای سه نوع بیماری تایید شده‌اند: دیابت نوع 2، چاقی و بیماری‌های قلبی. البته این داروها باید در کنار سایر تغییرات سبک زندگی از جمله تغییر رژیم غذایی و انجام منظم فعالیت بدنی استفاده شوند. پزشک با توجه به اهداف درمانی و وضعیت سلامتی شما تعیین می‌کند که آیا استفاده از این داروها برای شما مناسب است یا خیر.

دیابت نوع 2: آگونیست‌های گیرنده GLP-1 برای افرادی که نمی‌توانند با استفاده از سایر داروها به اهداف کنترل قند خون برسند یا سطح HbA1c آنها دست‌کم 5/1 درصد بالاتر از مقدار هدفشان باشد، قابل استفاده است.

چاقی: آمپول‌های لاغری را برای افرادی با BMI برابر با 30 یا بیشتر یا افرادی با BMI برابر با 27 یا بیشتر که حداقل یک بیماری مرتبط با وزن زیر را دارند، تجویز می‌کنند:

دیابت نوع 2
پیش‌دیابت
فشار خون بالا
کلسترول بالا
بیماری قلبی
بیماری کبد چرب غیرالکلی
آپنه انسدادی خواب
سندرم تخمدان پلی کیستیک

به طور معمول، پزشکان این داروها را تنها زمانی تجویز می‌کنند که فرد سایر روش‌های کاهش وزن مانند رژیم غذایی و ورزش را امتحان کرده باشد و به نتیجه دلخواه دست نیافته باشد.

بیماری‌های قلبی-عروقی: سماگلوتاید توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای کاهش خطر حمله قلبی، سکته مغزی و مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی-عروقی در بزرگسالان مبتلا به بیماری قلبی-عروقی و دارای اضافه وزن یا چاقی، با یا بدون دیابت نوع ۲ تایید شده است. بنابراین، بزرگسالان مبتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی که همزمان اضافه وزن یا چاقی دارند، ممکن است با تشخیص پزشک، واجد شرایط دریافت این دارو باشند. سماگلوتاید باید در کنار رژیم غذایی متعادل و کم‌کالری و افزایش فعالیت بدنی مصرف شود.

آیا افراد با اضافه‌وزن کم هم می‌توانند از آمپول لاغری استفاده کنند؟

در صورتی که شاخص توده بدنی (BMI) شما بین 25 تا 29.9 باشد، به این معناست که شما دچار اضافه وزن هستید. پزشک در صورتی آمپول‌های لاغری (آگونیست‌های GLP-1) را برای شما تجویز می‌کند که از شرایط لازم برخوردار باشید. این داروها بیشتر برای درمان چاقی تایید شده‌اند و در صورت داشتن شرایط زیر تجویز می‌شوند:

شاخص توده بدنی (BMI) برابر با 30 و بیشتر؛
شاخص توده بدنی (BMI) برابر با 27 یا بیشتر که به یک عارضه مرتبط با وزن مانند فشار خون بالا، یا کلسترول بالا مبتلا باشند؛
با وجود اصلاح سبک زندگی، نتوانسته باشید وزن کم کنید؛
سابقه نوسانات مکرر وزن، یعنی افزایش و کاهش وزن داشته باشید.

بنابراین آمپول‌های لاغری در افراد دارای اضافه وزن با BMI برابر با 27 و بیشتر در صورتی که حداقل یک بیماری مرتبط با وزن داشته باشند، قابل تجویز است. برای اینکه مشخص شود آیا مصرف داروهای GLP-1 برای شما مناسب است یا خیر، با پزشک خود مشورت کنید.

مصرف آمپول لاغری برای نوجوانان و سالمندان توصیه می شود؟

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تزریق سماگلوتاید را برای کمک به درمان چاقی در کودکان 12 ساله و بالاتر تایید کرده است. در صورتی که نوجوان مبتلا به چاقی از سایر روش‌های کاهش وزن نتیجه نگرفته باشد و در عین حال به دیابت نوع 2، فشار خون بالا، آپنه خواب و کبد چرب مبتلا باشد، استفاده از یک داروی GLP-1 می‌تواند گزینه مناسبی برای او باشد. با این حال، پزشکان جهت تجویز آمپول‌های لاغری برای نوجوانان باید دقت بیشتری به خرج دهند. چرا که مطالعات در خصوص ایمنی این داروها برای نوجوانان همچنان ادامه دارد.

سالمندان با سن بالای 60 سال، باید بدانند که بیشتر مطالعات مربوط به آمپول‌های لاغری (داروهای GLP-1) روی افراد زیر 60 سال انجام شده است. بنابراین از عوارض جانبی بلند مدت این داروها در این گروه سنی اطلاع نداریم. در این افراد، سابقه پزشکی باید با دقت بیشتری بررسی شود. با این حال، آمپول‌های لاغری ممکن است برای سالمندان مبتلا به چاقی، به ویژه افرادی که بیماری زمینه‌ای دارند، گزینه مناسبی باشند و با کاهش وزن نیاز به استفاده از سایر داروها کاهش یابد.

این داروها در گروه سالمندان باید تحت نظر پزشک مصرف شوند؛ چرا که خطراتی مانند کم آبی، تداخلات دارویی، کاهش توده عضلانی و… در این گروه اهمیت ویژه‌ای دارد.

آیا افراد مبتلا به بیماری های تیروئید، کبد یا کلیه می‌توانند آمپول لاغری مصرف کنند؟

اگر فرد متقاضی یا یکی از اعضای خانواده او در حال حاضر یا در گذشته به تومورهای تیروئید، سرطان تیروئید یا سندرم نئوپلازی غدد درون ریز متعدد نوع 2 (MEN2) مبتلا بوده باشند، باید به پزشک خود اطلاع دهند؛ چرا که ممکن است پزشک داروهای GLP-1 را در این شرایط تجویز نکند.

آمپول‌های لاغری از دسته GLP-1 برای درمان استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASH) همراه با فیبروز متوسط تا پیشرفته کبد با نظر پزشک قابل استفاده است. اما این دارو در مبتلایان به سیروز کبدی ممنوعیت مصرف دارد.

داروهای GLP-1 برای کاهش خطر تشدید بیماری کلیوی، نارسایی کلیه و همچنین بیماری مزمن کلیه کاربرد دارند. با این حال استفاده از این داروها در افراد مبتلا به بیماری شدید کلیوی باید با احتیاط باشد. چرا که ممکن است این داروها، وضعیت بیمار را بدتر کنند.

مصرف آمپول لاغری در دوران بارداری و شیردهی

مصرف آمپول‌های لاغری (آگونیست‌های گیرنده GLP-1) در دوران بارداری ایمن نیست. مطالعات انجام‌شده روی حیوانات نشان داده‌اند که این داروها باعث بروز ناهنجاری‌های رشدی در جنین می‌شوند.

اگر در سنین باروری هستید، در طول مصرف آمپول‌های لاغری باید از یک روش موثر و قابل اعتماد برای پیشگیری از بارداری استفاده کنید. اگر در زمان مصرف این دارو باردار شدید، فورا به پزشک معالجتان اطلاع دهید.

همچنین زنان در دوران شیردهی نباید از داروهای کاهش وزن استفاده کنند.

قبل از شروع درمان چه آزمایش‌هایی باید انجام شود؟

پیش از شروع مصرف آمپول‌های لاغری نیاز به انجام آزمایشاتی وجود دارد. این آزمایشات اولیه، ارزیابی دقیقی از وضعیت سلامتی شما را در اختیار پزشک قرار می‌دهند. از جمله آزمایش‌هایی که ممکن است پیش از شروع مصرف آمپول‌های لاغری تجویز شوند، عبارتند از:

قند خون (قند خون ناشتا و HbA1c)
عملکرد کلیه (کراتینین و eGFR)
عملکرد کبد (ALT و AST)
سطح هورمون‌های تیروئیدی (TSHو T3 و T4)
کلسترول (پروفایل کامل چربی خون)
شمارش کامل سلول‌های خون (CBC)

این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کنند که تصمیم بگیرد آیا مصرف داروهای GLP-1 برای شما ایمن است یا خیر.

چه عواملی باعث می‌شود پزشک آمپول لاغری را تجویز نکند؟

برخی افراد نباید آمپول‌های لاغری حاوی داروی آگونیست گیرنده GLP-1 را مصرف کنند. در صورتی که متقاضی شرایط زیر را داشته باشد، پزشک از تجویز آمپول لاغری خودداری می‌کند.

سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید (MTC): در مطالعات حیوانی، ماده موثره آمپول‌های لاغری باعث ایجاد تومورهای سلول C تیروئید شد و مصرف آن در بیمارانی که سابقه شخصی یا خانوادگی MTC دارند، منع مصرف دارد.

ابتلا به سندرم نئوپلازی اندوکرین متعدد نوع 2 (MEN 2): این عارضه، یک اختلال ژنتیکی نادر است که خطر ابتلا به برخی انواع تومورهای غدد درون ریز از جمله MTC را افزایش می‌دهد و مصرف آمپول‌های لاغری در این افراد توصیه

نمی‌شود.

سابقه کتواسیدوز دیابتی (DKA): آمپول‌های لاغری ممکن است خطر ابتلا به DKA که یک عارضه جدی دیابت است را افزایش دهند. مصرف این دارو در افرادی که سابقه DKA دارند، ممنوع است.

ابتلا به بیماری شدید گوارشی: بیماران مبتلا به گاستروپارزی شدید، بیماری التهابی روده یا سایر بیماری‌های شدید گوارشی ممکن است بیشتر در معرض خطر عوارض گوارشی ناشی از تزریق این داروها قرار داشته باشند.

سابقه ابتلا به پانکراتیت (التهاب پانکراس): گزارش‌هایی از ارتباط پانکراتیت با مصرف آگونیست‌های گیرنده GLP-1 وجود دارد. بنابراین مصرف این داروها در بیماران با سابقه پانکراتیت باید با احتیاط باشد و مصرف این دارو در افرادی که پانکراتیت فعال دارند، ممنوع است.

ابتلا به نارسایی شدید کلیه یا کبد: آمپول‌های لاغری در افراد مبتلا به نارسایی شدید کلیه یا کبد باید با احتیاط مصرف شود.

بارداری یا دوران شیردهی: مصرف آمپول‌های لاغری در زنان باردار یا شیرده توصیه نمی‌شود.

بهتر است قبل از تزریق آمپول‌های لاغری با پزشک خود درباره بیماری‌های زمینه‌ای و دغدغه‌های خود مشورت کنید.

چه انتظاراتی قبل از شروع درمان باید داشته باشید؟

معمولا شروع درمان با آمپول‌های لاغری با دوز پایین شروع می‌شود تا عوارض جانبی به حداقل برسد و بدن فرصت سازگاری با دارو را داشته باشد. بیشتر افراد در هفته اول پس از شروع مصرف یک داروی GLP-1، کاهش وزن قابل‌توجهی را تجربه نمی‌کنند.

برخی افراد ممکن است در هفته اول، به دلیل کاهش اشتها یا کوچک‌تر شدن حجم وعده‌های غذایی، مقداری وزن کم کنند. با این حال، نتایج پایدار معمولا به تدریج و طی چند ماه استفاده مداوم از دارو و ایجاد تغییرات سالم در سبک زندگی حاصل می‌شود.

اما عوارض جانبی در هفته اول درمان با داروهای GLP-1 شایع هستند؛ زیرا بدن در حال سازگار شدن با دارو است. برای بسیاری از افراد، این علائم خفیف و موقتی هستند. عوارض جانبی شایع شامل تهوع یا استفراغ، یبوست، نفخ، اسهال و کاهش انرژی هستند. مصرف وعده‌های غذایی کوچک‌تر و محدود کردن غذاهای چرب ممکن است به کاهش این ناراحتی کمک کند. افزایش دریافت فیبر و مایعات می‌تواند به پیشگیری از یبوست کمک کند.

آیا آمپول لاغری برای من مناسب است؟

آمپول‌های لاغری از دسته GLP-1 برای مدیریت دیابت نوع 2، چاقی و اضافه وزن همراه با بیماری‌های مرتبط با وزن مانند بیماری‌های قلبی کاربرد دارند. (اضافه وزن به شاخص توده بدنی (BMI) بین 25 تا 30 و چاقی به شاخص توده بدنی 30 یا بالاتر گفته می‌شود.)

اگر یک یا دو مورد از این شرایط را داشته باشید، درمان با داروهای GLP-1 ممکن است گزینه مناسبی برای شما باشد، اما تصمیم نهایی باید توسط پزشک تعیین شود. شما و پزشکتان با هم تصمیم خواهید گرفت که کدام روش درمانی برای وضعیت شما مناسب‌تر است.