کیوراترکس®

متوترکسات-MTX

دسته بندی :

Breast cancer, ALL, NHL

شکل دارویی :

ویال

دوز :

50 میلی‌گرم و1 گرم

توضیحات کوتاه :

کیوراترکس® (متوترکسات-MTX) دارویی تزریقی است که برای درمان سرطان های مختلفی از جمله لوسمی حاد لنفوبلاستیک، لنفوم های غیرهوچکین، سارکوم استخوان، سرطانهای پیشرفته سرو گردن و برخی موارد دیگر تجویز می شود. کیوراترکس ممکن است به تنهایی یا همراه با سایر داروها استفاده شود.

معرفی محصول

کیوراترکس^®چیست و در چه مواردى مصرف مى شود؟

کیوراترکس^® یک آنالوگ فولات است ودر دوزهاي متوسط و بالا به صورت یک ضد متابولیت عمل می کند و بر نحوه رشد سلول های بدن تاثیرگذاشته ومانع رشد سلول های سرطانی می گردد. کیوراترکس^®می تواند به ‌تنهایی یا همراه با سایر داروهای ضد سرطان (منطبق با رژیم های درمانی شناخته شده) در درمان سرطان های زیر تجویز شود:

لوسمی لنفوبلاستیک حاد
لنفوم غیرهوچکین
لنفوم اولیه سیستم عصبی مرکزی
سارکوم استخوانی
سرطان پستان
سرطان سلول سنگ ‌فرشی سر وگردن
نئوپلاسم های تروفوبلاستیک
سرطان مثانه

کیوراترکس^®به تنهائی(مونوتراپی) یا همراه با سایر داروهای شیمی درمانی(رژیم های ترکیبی)، در بسیاری از سرطانها تجویز می گردد. توجه داشته باشید که تجویز کیوراترکس^®(متوتروکساتMTX) با رعایت الزامات مصرف انجام می شود که در هر مورد ذکر شده است ولی ممکن است با نظر پزشک معالج تفاوت هایی داشته باشند.

در زیر نحوه مصرف کیوراترکس^® درهر یک از اندیکاسیونهای تایید شده آمده است:

لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL)بزرگسالان:

الف) فاز نگهدارنده (Maintenance)

دوز20–40 mg/m² /هفتگی/IV
همراه با: 6-مرکاپتوپورین روزانه
مدت: 2–3 سال (پروتکل‌محور)

ب) پروفیلاکسی/درمان CNS

دوز داخل نخاعی (IT):– فقط کیوراتکس^® 50 (بعد از رقیق شدن)
- 12–15 mg در بزرگسال
- کودکان بر اساس سنBSA/
اغلب در قالب Triple IT:
- فقط کیوراتکس^® 50 (بعد از رقیق شدن)+سیتارابین + هیدروکورتیزون

ج) دوز بالا (HD-MTX) در فاز تحکیمی

دوز: 1–5 g/m² IV انفوزیون 24 ساعته
الزاماً با Leucovorin rescue + هیدراسیون وقلیائی کردن ادرار

لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL)کودکان:

در پروتکل‌های درمانی (مثلاً فاز کنسولیدیشن/اینتنسيفیکیشن):

دوز بالا (High-Dose MTX): حدود 1 تا 5 g/m² IV هر 2–3 هفته (بسته به پروتکل)

همراه با لوکوورین رِسکیو (Leucovorin rescue) و پایش سطح سرمی متوترکسات

داخل‌ نخاعی (IT)– فقط از کیوراترکس^®50بعد از رقیق شدن :

دوز بر اساس سن:

<1 سال: 6 mg

1 سال : 8 mg

2 سال : 10 mg

≥3 سال: 12 mg

طبق برنامه پروفیلاکسی CNS یا درمان درگیری CNS

لنفوم غیرهوچکین (NHL)-بزرگسالان:

الف) پروفیلاکسی یا درگیری CNS

IT MTX: 12 mg – فقط کیوراتکس^® 50 (بعد از رقیق شدن) هر سیکل شیمی‌درمانی

ب) رژیم‌های سیستمیک منتخب

مثلاً در لنفوم‌های پرخطر:

HD-MTX: 3–3.5 g/m² IV روز 10–15 سیکل
همراه با لوکوورین

ج) برخی پروتکل‌ها

R-CHOP + HD-MTX در لنفوم‌های high-risk CNS relapse))

لنفوم غیرهوچکین– (NHL) کودکان:

مشابه ALL در برخی پروتکل‌ها:
- دوز بالا 1–5 g/m² IV
- با لوکوورین رِسکیو
ممکن است IT نیز بر اساس پروتکل استفاده شود. )فقط کیوراتکس^® 50 بعد از رقیق شدن)

لنفوم اولیه سیستم عصبی مرکزی (PCNSL)-بزرگسالان

MTX ستون اصلی درمان است.

رژیم استاندارد

HD-MTX:5–8 g/m² IV
انفوزیون 3–4 ساعته یا 24 ساعته
هر 10–14 روز

ترکیبات شایع

MTX + ریتوکسیماب
MTX + سیتارابین
MATRix regimen:
- MTX + Cytarabine + Thiotepa + Rituximab

لنفوم اولیه سیستم عصبی مرکزی (PCNSL)-کودکان (نادر)

استراتژی مشابه HD-MTX
3-8 گرم بر متر مربع وریدی

الزامات حمایتی

Leucovorin rescue اجباری
پایش سطح MTX سرمی

سارکوم استخوانی– (Osteosarcoma) بزرگسالان:

MTX دوز بالا جزء backbone درمان است.

HD-MTX

دوز: 8–12 g/m² IV
انفوزیون 4–6 ساعته

در قالب رژیم MAP

M: Methotrexate (HD)
A: Doxorubicin
P: Cisplatin

نکات

Leucovorin rescue
مانیتورینگ سطح MTX
تکرار هر 2–3 هفته

سارکوم استخوانی– (Osteosarcoma) کودکان:

جزء رژیم‌های ترکیبی(مثل MAP regimen)

High-dose: 8–12 g/m² IV
همراه با لوکوورین رِسکیو و مانیتورینگ دقیق سطح دارو

سرطان پستان

امروزه کمتر استفاده می‌شود ولی در برخی رژیم‌ها وجود دارد.

رژیم CMF

C: Cyclophosphamide
M: Methotrexate
F: 5-FU

دوز MTX

40 mg/m² IV روز 1 و 8
سیکل 28 روزه

کاربرد

آدجوانت(بعد از جراحی) در بیماران منتخب یا تنظیمات با منابع محدود

سرطان سلول سنگ‌فرشی سر و گردن (HNSCC)-بزرگسالان

کاربرد محدود و بیشتر پالیاتیو.

مونوتراپی یا ترکیبی

دوز هفتگی: 40–50 mg/m² IV
یا
60 mg/m² هر 2–3 هفته

کاربرد

بیماری عودکننده/متاستاتیک
جایگزین در بیماران غیرقابل تحمل سیس‌پلاتین

برای کودکان تایید نشده است.

نئوپلاسم‌های تروفوبلاستیک بارداری (GTN)-بزرگسالان

یکی از حساس‌ترین بدخیمی‌ها به MTX

الف) بیماری کم‌خطر (Low-risk GTN)

Regimen 8-day MTX/Leucovorin

MTX: 1 mg/kg IM روزهای 1,3,5,7
Leucovorin: 0.1 mg/kg روزهای 2,4,6,8

یا

MTX هفتگی

30–50 mg/m² IM هفته‌ای یکبار

ب) پرخطر

MTX (معمولا EMA-CO جزئی از EMA است)

EMA بخش MTX

100 mg/m² IV bolus
سپس 200 mg/m² انفوزیون 12 ساعته

برای کودکان تایید نشده است.

سرطان مثانه

کاربرد در رژیم‌های ترکیبی قدیمی‌تر.

رژیم MVAC

M: Methotrexate
V: Vinblastine
A: Adriamycin
C: Cisplatin

دوز MTX

30 mg/m² IV روز 1, 15, 22

کاربرد

بیماری متاستاتیک یا نئوادجوانت ( قبل از جراحی)- (امروزه اغلب Gem-Cis جایگزین شده)
در کودکان مصرف ندارد.

ممکن است پزشک شما برای بیماری دیگری به جز موارد فوق برایتان کیوراترکس^® تجویز کند. یا کیوراترکس^® را هم زمان با انواع دیگری از داروهای شیمی درمانی تجویز کند. اگر در این موارد سوالی دارید باید از پزشک خود سوال کنید.

براي آماده کردن کیوراترکس^® جهت تزریق، نباید ازرقیق کننده هاي حاوي مواد نگهدارنده (مانند بنزیل الکل)استفاده کرد.

فرآورده داخل هر ویال باید شفاف ، زرد تا نارنجى و فاقد ذره باشد ، درغیر اینصورت از مصرف آن خوددارى نمایید.

کیوراترکس^® باید با دقت و توسط پزشک ،داروساز یا پرسنل آموزش‌دیده رقیق و آماده تزریق شود. آماده‌سازی باید استریل، بدون هوا و با کنترل دوز دقیق انجام شود. محلول آماده تزریق هم باید شفاف و فاقد ذرات معلق باشد.

الزامات حیاتی در مصرف کیوراترکس^®با دوزهای متوسط و بالا:

بیمار دریافت کننده کیوراترکس^® نباید دچار کم آبی باشد. برای این منظور 6 تا 12 ساعت(گاهی 24 ساعت) قبل از تزریق کیوراترکس^® ودر حین تزریق و بعد ازآن، محلولهای وریدی تجویز می گردد تا کم آبی برطرف شود وحجم ادرار بیماربه حداقل mL/m²/h 100-200 برسد. بعد ازپایان تزریق کیوراترکس^® ، ادامه دریافت سرم تا زمانی ادامه می یابد که سطح سرمی کیوراترکس^® (متوتروکسات) در بیمار به محدوده ایمن برسد.

در این بیماران باید به طورهم‌ زمان قلیایی‌سازی ادراراجرا شود. برای قلیایی‌سازی، معمولاً قبل از تزریق کیوراترکس^® به سرم بیمار بی‌کربنات سدیم به میزان mEq 100–50 درهر لیترسرم اضافه می‌شود تا اسیدیته ادراربالای7 حفظ شود. قلیایی‌سازی ادرار باید قبل از شروع تزریق آغاز شودو سپس در حین تزریق و بعد از آن ادامه یابد.

توجه داشته باشید که تعیین میزان دریافت سرم و بی کربنات توسط پزشک معالج و با توجه به نکات لازم صورت میگیرد.تزریق سرم و قلیائی کردن ادرار، از رسوب کیوراترکس^® (متوتروکسات) در کلیه ها و بروز نارسائی کلیوی جلوگیری می کند.

با توجه به نحوه عملکرد این دارو که با مهار فولات از تکثیرسلولهای سرطانی جلوگیری می کند، و با توجه به اینکه سلول های سالم هم برای عملکرد صحیح و بقا به فولات نیاز دارند، برای پیشگیری از صدمات احتمالی به سایر ارگانهای بدن از جمله کبد، کلیه، سیستم عصبی و مخاط ها، 24–36 ساعت پس از تزریق کیوراترکس^® لوکوورین Leucovorin (Folinic acid)تزریقی برای نجات سلول‌های بافت های سالم اضافه می گردد. (Rescue therapy)

میزان کیوراترکس^® – متوتروکسات خون بیماران پس از تزریق، مرتبا اندازه گیری می شود تا با توجه به میزان داروی موجود در خون ، میزان لازم لوکوورین وفواصل تزریق آن تعیین گردد.

شایان ذکر است که در روماتولوژی، متوترکسات تزریقی به‌عنوان DMARD خط اول (به‌ویژه در آرتریت روماتوئید، پسوریاتیک آرتریت، برخی واسکولیت‌ها و …) استفاده می‌شود و دوز آن با دوزهای انکولوژی کاملاً متفاوت است. دوز تزریقی حداکثر رایج در روماتولوژی 20–25 mg به صورت هفتگی، عضلانی یا زیر جلدی ، با افزایش تدریجی بر اساس پاسخ و تحمل بیمارمی باشد. بنابراین میزان توکسیسیتی یا مسمومیت با دارو بسیار نادراست .تفاوت دیگری که در رژیم های روماتولوژی وجود دارد، استفاده اسید فولیک خوراکی برای عدم تاثیر دارو بر سلولهای سالم کافی است و به جای تزریق لوکوورین در نظر گرفته می شود. (روزانه 1 میلی گرم / یا هفتگی 5 میلی گرم اسید فولیک خوراکی یک روز بعد از تزریق متوتروکسات).

در موارد زیر، کیوراترکس^® نباید تجویز شود:

سابقه حساسیت به کیوراترکس^® / متوترکسات یا هر یک از مواد جانبى موجود درآن، ابتلا به بیماری شدید کلیوی یا کبدی، اختلالات خونی مثل کم خونی یا تعداد پایین گلبول هاى سفید یا پلاکت ها، وجودعفونت در بدن،

مشکلات سیستم ایمنى، شیر دهی،بارداری یا قصد باردارشدن.

در صورت وجود هریک از موارد فوق قبل از استفاده از کیوراترکس^®باید به پزشک خود اطلاع دهید.

دربرخی بیماران مبتلا به بیماري های زمینه ای روماتولوژیک با مصرف متوتروکسات، خونریزي حاد ریه گزارش شده است. اگرعلائمی مانند سرفه با خلط خونی را تجربه کردید ، باید فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.

در صورت بروز یا پیشروي علائم عصبی از جمله ضعف عمومی عضلات، اختلال بینایی، اختلال درتفکریا حافظه یا جهت یابی که منجر به سردرگمی و تغییرات شخصیتی بشود، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید ؛ زیرا این علائم ممکن است در مصرف کنندگان این دارو، نشان دهنده یک عفونت مغزي بسیارنادر ولی جدي به نام لکوانسفالوپاتی چند کانونی پیشرونده (PML)باشند.

درطول درمان با کیوراترکس^® ممکن است پوست شما نسبت به نور خورشید حساس تر شود. لذا از قرار گرفتن در معرض نورخورشید خودداري کرده وبدون مشورت پزشک از سولاریوم(دستگاه های برنزه کردن پوست) استفاده نکنید. براي محافظت از پوست خود در برابر آفتاب شدید ، لباس کافی بپوشید یا از کرم ضد آفتاب با ضریب محافظت بالا استفاده کنید.

کیوراترکس^® به طور موقت بر تولید اسپرم و تخمک تأثیر می گذارد.

کیوراترکس^® می تواند باعث سقط جنین و نقص هاي مادرزادي شدید شود.

اگر زن هستید، در طول مصرف کیوراترکس^® و حداقل 6 ماه پس از پایان درمان،باید ازبارداری

خودداري کنید. اگرمردهستید، درطول مصرف کیوراترکس^® و حداقل 3 ماه پس ازپایان درمان، باید

از بچه دارشدن واهدای اسپرم خودداري نمائید.

در موارد زیر مراقبت های ویژه در بیمار مصرف کننده کیوراترکس^® ضروری است:

ابتلا قبلی به زخم معده یا التهاب و زخم روده (مثل کولیت اولسرو)، ابتلا به هر گونه عفونت، بیماران با مشکلات کلیوي، تجمع مایع درپوشش ریه ها یا شکم به دلیل بیماری، نیازبیماربه رادیوتراپی ، نیاز بیمار به واکسیناسیون، کودکان، سالمندان و افراد با وضعیت جسمی نامناسب.

اقدامات احتیاطی توصیه شده ومعاینات بیماران :

کیوراترکس^®یک فرآورده سایتوتوکسیک است و باید با نسخه پزشک تهیه وتحت نظراو مصرف شود.

حتی اگر کیوراترکس^®دردوزهاي پایین تجویز شود احتمال بروز عوارض جدی وجود دارد بنابراین باید تحت نظر باشید.

تزریق کیوراترکس^®با دوزهای متوسط و بالا که در درمان سرطانها تجویزمی گردد، حتما باید درمراکز درمانی وبیمارستانها انجام شود و بیمار بستری می گردد تا اقدامات لازم قبل ازشروع درمان، طی تزریق و پس از تزریق کیوراترکس^® برای اوانجام شود.

قبل از شروع درمان:

ازبیمارآزمایش خون گرفته مى شود تا تعداد سلولهای خونی، تستهای عملکرد کبد، عفونت های کبدی، میزان آلبومین سرم (پروتئینى در خون) وعملکرد کلیه ها بررسى شوند.گاهی برای بررسی بیشتر کبد تصویر برداری از کبد یا نمونه برداری از بافت کبد درخواست می شود. همچنین گاهی برای بررسی ابتلا به سل ریوی عکس از قفسه سینه یا تستهای عملکرد ریه انجام می گیرد. در زنانی که درسنین باروری هستند قبل از شروع درمان تست بارداری درخواست می شود.

در طول درمان:

درطول درمان پزشک ممکن است هر یک ازاقدامات زیر را گاهی تا چند نوبت انجام دهد:

معاینه مخاط دهان و حلق از جهت وجود التهاب یا زخم مخاط،

اندازه گیري سطح کیوراترکس^{® (}متوترکسات) سرم برای جلوگیری از مسمومیت و کاهش عوارض با تعیین دوز لوکوورین،

آزمایش خون برای شمارش سلول های خونی و نظارت بر عملکرد کلیه ها و کبد،

تصویربرداري از کبد و گاهی نمونه برداری کوچکی از بافت آن براي بررسی سلامت کبد

نظارت بر دستگاه تنفسی و در صورت لزوم تصویر برداری و تست عملکرد ریه ها.

بسیارمهم است که براي انجام این اقدامات، طبق برنامه ریزي توصیه شده وبه موقع حاضرشوید تا پزشک

معالج تان بتواند با توجه به نتایج دقیق به دست آمده درمان شما را تنظیم نماید.

بیماران مسن:

بیماران مسن تحت درمان با کیوراترکس^®باید ازنزدیک تحت نظرپزشک باشند تا عوارض جانبى احتمالى دراسرع وقت تشخیص داده شوند. با توجه به اختلال عملکرد کبد و کلیه درسنین بالا وهمچنین با توجه به ذخایراندک اسید فولیک دربدن افراد با سن بالا، این افراد برای درمان با کیوراترکس^®نیاز به دوزهای کمتری دارند که توسط پزشک با توجه به وضعیت هر بیمار تعیین می گردد.

مصرف کیوراترکس^® با سایر داروها:

درصورتیکه هرنوع دارویا مکمل مصرف می کنید یا اخیراً مصرف کرده اید یا تصمیم دارید مصرف کنید، ازجمله داروهاى بدون نسخه، حتما به پزشک خود اطلاع دهید،زیرا برخى ازداروها / مکمل ها ممکن است با کیوراترکس^®تداخل داشته باشند، ازجمله:

داروهاى ضدالتهاب غیراستروئیدى مانند ایبوپروفن (که براى تسکین درد مصرف مى شوند(،

آسپرین یا داروهاى مشابه (معروف به سالیسیلات ها که رقیق کننده خون هستند)،

امپرازول، اسموپرازول و پنتوپرازول (داروهایى که براى کاهش تولید اسید معده استفاده مى شوند)،

داروهاى ادرارآور( به آنها قرص هاى آب هم می گویند)،

داروهاى دیابت یا پائین آورنده های قند خون (از جمله انسولین و قرص های درمان دیابت)،

برخی از آنتى بیوتیک ها مانند پنى سیلین ها، سولفونامیدها، کوتریموکسازول، ترى متوپریم، تتراسایکلین، کلرامفنیکل و پارا آمینوبنزوئیک اسید،

فنى توئین (اغلب براى درمان صرع/تشنج استفاده مى شود)،

مکمل هاى حاوى اسید فولیک،

داروهای آنتی فولات (مثل پمترکسد و داپسون)،

پروبنسید (داروی درمان نقرس)،

اکسید نیتروژن (براى بیهوشى عمومى و تسکین درد) اکسید نیتروژن اثرمتوترکسات راافزایش داده و مى تواندمنجر به افزایش برخى عوارض جانبى (مانند کاهش تعداد سلول هاى خونى وپلاکت ها والتهاب دهان) شود،

متامیزول، نووآمینسولفون و دیپیرون (براى تسکین درد شدید و/ یا تب)،

رتینوئیدها، مانند آسیترتین (داروی درمان پسوریازیس ) یا ایزوترتینوئین(داروی درمان آکنه شدید)،

واکسن هاى حاوی ویروس زنده،

مرکاپتوپورین (برای درمان سرطان سلول هاى خونى)،

تئوفیلین (برای درمان آسم)

وسایرداروهائی که ممکن است به کلیه یا کبد یا سلول های خونی شما آسیب برسانند.

مصرف کیوراترکس^® با غذا و نوشیدنى:

در طول درمان با کیوراترکس^®، ازمصرف الکل خوددارى نمایید (خطر افزایش آسیب کبدی).

همچنین باید از مصرف بیش از حد قهوه، نوشیدنى هاى غیرالکلى حاوى کافئین و چاى سیاه خوددارى کنید.

در طول درمان با کیوراترکس^® مایعات فراوان بنوشید زیرا کم آبى بدن، مى تواند سمیت کیوراترکس^®راافزایش دهد.

باردارى و شیردهى:

مصرف کیوراترکس^®دردوران باردارى و شیردهى ممنوع است.

باردارى:

اگرباردارهستید یا قصد باردارى دارید ازمصرف کیوراترکس^® خوددارى نمایید، زیرا مى تواند باعث نقص مادرزادى، آسیب به جنین یا سقط جنین شود.مگر اینکه مصرف آن از نظر پزشک معالج براى درمان سرطان ضروری باشد. این موارد به شما اطلاع داده می شود تا تصمیم گیری درستی داشته باشید.

پیش ازشروع درمان با کیوراترکس^® ازعدم باردارى خوداطمینان حاصل نمایید. اگر قصد باردارى دارید، از کیوراترکس^®استفاده نکنید.

پیشگیرى ازباردارى:

مردان و زنان درطول درمان با کیوراترکس^®باید ازروش هاى موثرپیشگیرى ازباردارى استفاده کنند. با توجه به ماهیت کیوراترکس^® ،این دارو مى تواند جهش هاى ژنتیکى ایجادکند و برتولید اسپرم تأثیر بگذارد که با احتمال نقص مادرزادى همراه خواهند بود.

زنانى که در سنین باروری هستند:

باید در طول درمان و به مدت 6 ماه پس ازدریافت آخرین دوز کیوراترکس^®، ازروش هاى مؤثرپیشگیرى از باردارى استفاده کنند(با پزشک خود مشورت کنید).

اگردر طول درمان با کیوراترکس^®باردار شدید یا مشکوک به بارداری هستید، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.

مردانى که شریک جنسى درسنین باروری دارند :

مردانى که شریک جنسى درسنین باروری دارند باید درطول درمان و به مدت 3 ماه پس ازدریافت آخرین دوز کیوراترکس^®، ازروش هاى مؤثر پیشگیرى ازباردارى استفاده کنند وازاهدای اسپرم خودداری کنند.

اگرشریک جنسى شما در طول درمان با کیوراترکس^® باردارشد یا شک به بارداری او دارید، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.

در درمان سرطان، اغلب از دوزهاى بالای کیوراترکس^® استفاده مى شودوممکن است باعث نابارورى شود، به بیماران مرد تحت درمان سرطان که تمایل به فرزندآوری دارند توصیه می شودکه قبل از شروع درمان، درخصوص چگونگی ذخیره اسپرم با پزشک مشورت کنند.

شیردهى:

کیوراترکس^® درشیر مادر ترشح مى شود. بنابراین ازآنجاکه احتمال آسیب به نوزاد وجود دارد، درطول درمان ازشیردهى اجتناب کنید. درخصوص زمان دقیق شروع شیردهى پس ازدریافت آخرین دوزکیوراترکس^® باید باپزشک خودمشورت نمایید( حداقل تا یک هفته پس ازدریافت آخرین دوزدارو باید از شیردهى خوددارى کرد)

رانندگى و استفاده از ماشین آلات:

در صورت بروز هرگونه عارضه جانبى (مانند سرگیجه، خواب آلودگى یا تارى دید) ازرانندگى وکاربا ماشین آلات خوددارى نمایید.

کیوراترکس^®( متوتروکسات MTX) چگونه مصرف مى شود؟

کیوراترکس^®50 : محلول تزریقی برای تزریق وریدي، انفوزیون وریدي، تزریق شریانی ، تزریق عضلانی و داخل نخاعی ( با غلظت مناسب وپس از رقیق سازي طبق تجویز پزشک)

کیوراترکس^®1گرم : محلول تزریقى برای تزریق وریدى ، انفوزیون وریدى، تزریق شریانى و تزریق عضلانى( با غلظت مناسب وپس از رقیق سازي طبق تجویز پزشک)

توجه داشته باشید که فقط ازویال کیوراترکس^®50 می توان در تزریق داخل نخاعی–اینتراتکالIT )بعد از رقیق کردن با محلول نرمال سالین 9/.% بدون نگهدارنده( استفاده کرد.

کیوراترکس^® 50

براي آماده کردن کیوراترکس^® 50 جهت تزریق وریدی وانفوزیون وریدي وتزریق شریانی و تزریق عضلانی(دوزکمتر از 15 میلی گرم) می توان از نرمال سالین 0.9% بدون ماده نگهدارنده یا دکستروز 5%بدون ماده نگهدارنده به عنوان رقیق کننده استفاده کرد.غلظت محلول تزریقی بر اساس دوز تجویزی متفاوت خواهد بود.( براساس mg/m²)

تهیه محلول قابل تزریق کیوراترکس^® 50 برای تزریق داخل نخاعی ( اینتراتکالIT):

این نوع تزریق حساس ترین نوع ترزیق کیوراترکس^®50 است و دوزدریافتی بیمار، باید توسط پزشک با تجربه و با دقت بالا براساس نوع بیماري وپروتکل درمانی ،وضعیت سلامتی، سن، وزن و میزان عملکرد کلیوی تعیین گردد. کیوراترکس^® 50 باید با محلول تزریقی سدیم کلراید 0/9% فاقد مواد نگهدارنده تا غلظت 1میلی گرم در میلی لیتر رقیق شود تا عوارض کمتری داشته باشد. تزریق داخل نخاعی باید آهسته و هر میلی لیتراز محلول رقیق شده باید طی 1 تا 2 دقیقه داخل نخاع تزریق شود.

تزریق داخل نخاعی کیوراتکس^®که از دوز 50 میلی گرم تهیه می شود، در اغلب موارد نیاز به تجویز لوکوورین ندارد.

تزریق داخل نخاعی کیوراتکس^® نباید همزمان با رادیوتراپی سیستم عصبی مرکزی CNS انجام شودوفاصله زمانی حداقل 1–2 هفته قبل یا بعد از تزریق کیوراتکس^® برای انجام رادیو تراپی CNS توصیه می‌شود.

کیوراترکس^® 1 گرم

کیوراترکس^® 1 گرم (1000 میلی گرم) را مى توان به صورت شریانى ، عضلانى ، وریدى و انفوزیون وریدى تزریق کرد. محلول غلیظ داخل ویال باید قبـل از برای انواع تزریق تا غلظت 20-5میلى گـرم درمیلى لیتـر( با توجه به مورد بیمار) با نرمال سالین 0.9% بدون ماده نگهدارنده یا دکستروز 5%بدون ماده نگهدارنده رقیق شود.

دقت کنید که فقط ازویال کیوراترکس^®50 می توانید برای تهیه محلول تزریقی داخل نخاع(اینتراتکال) استفاده کنید و ویال کیوراترکس^® 1 گرم نباید برای تزریق داخل نخاعی(اینتراتکالIT) استفاده شود.

دوز مصرفی کیوراترکس^®در هر یک از اندیکاسیونها و با توجه به سن بیمارمتفاوت است. ماهیت این مولکول به این صورت است که در دوزهای مختلف ، اثرات درمانی متفاوت با مکانیسم عمل متفاوتی دارد.

این دارو دردوزهای پایین خاصیت ایمونومدولاتوری ( تنظیم کننده سیستم ایمنی) دارد . بنابراین اشکال داروئی دیگری از متوتروکسات با دوزهای پائین تر، بیشتر دردرمان بیماری های روماتولوژی استفاده می شود.

کیوراترکس^®در دوز های متوسط و بالا (بالاتر از 100 میلی گرم به ازای هر متر مربع بدن)، خاصیت آنتی متابولیتی (مهار کننده رشد سلولی) دارد و در رژیم های درمانی سرطان مورد مصرف دارد . چنانچه اشاره شد دوز های درمانی کیوراترکس^® در بیماران سرطانی بر حسب mg/m² محاسبه می شود.

عوارض جانبی احتمالی

کیوراترکس^®یک داروى بسیارسمى است و مى تواند اثرات نامطلوبى داشته باشد که ممکن است خطرناك یا تهدیدکننده حیات باشند، بنابراین درطول درمان باید مراقب هرگونه عوارض جانبى باشید تا بااستفاده بهینه و بهره مندی از فواید مطلوب کیوراترکس^® از مضرات ناشی از بروز عوارض جانبی احتمالی بکاهید.

در نظر داشته باشید که برخی از این موارد بسیار جدى هستند و ممکن است به مراقبت فورى پزشکى نیازداشته باشید پس در صورت بروز هر یک از موارد زیر، در اسرع وقت به پزشک خود اطلاع دهید:

واکنش آلرژیک شدید: ممکن است دچار بثورات خارش دار ناگهانى (کهیر)،تورم دست ها، پاها، مچ پا، صورت، لب ها، دهان یا گلو شوید که ممکن است باعث مشکل در بلع یا تنفس شود و ممکن است احساس غش کردن کنید.

افت فشار خون: ممکن است احساس غش کنید.

التهاب ریه همراه با تنگى نفس : ممکن است دچار سرفه مداوم بشوید، درد یا اشکال در تنفس را تجربه کنید یا نفس نفس بزنید. این علائم ممکن است با تغییراتى در نوع خاصى از گلبول های سفید خون شما مرتبط باشد.

علائم عفونت: مانند تب، لرز، بدن درد، گلودرد.

خونریزى غیرمنتظره : مانند خونریزى لثه، مشاهده خون در ادرار یا استفراغ، کبودى غیرمعمول، پارگى رگ هاى خونى یا خونریزی گوارشی با علامت مدفوع سیاه یا قیرى رنگ.

زخم دهان: به خصوص اگر تعدادى زخم یا تاول در داخل دهان یا روى زبان ایجاد شود.

مشکلات پوستی: می تواند طیف وسیعی از علایم را در بر بگیرد از جمله بثورات پوستى یا تاول،در سطوح چشم ها، بینى، واژن یا مقعد، آکنه پوستی، قرمزی پوست و/یا پوسته ریزی،خارش یا ظاهر شدن لکه هاى روشن روى پوست،واکنش هاى شبیه آفتاب سوختگى به دلیل افزایش حساسیت پوست به نورخورشید به طور مکرروغیرمعمول وریزش مو.

علائم گوارشی: اسهال، درد شکم، مدفوع چرب، درد معده، کاهش اشتها، احساس یا حالت تهوع واستفراغ.

درد قفسه سینه: که ممکن است به دلیل مشکلات قلبى یا ریوى باشد.

علائم عصبی: تشنج، تارى دید، سردرد و/ یا سرگیجه،خواب آلودگى، مشکل/ناتوانى در صحبت کردن وضعف در پاها که گاهی به اندام فوقانى و صورت گسترش مى یابد و ممکن است منجر به فلج شود، اثرات بر یادگیرى و حافظه ،تغییرات خلقى ، زنگ زدن گوش، احساس بى حسى یا سوزن سوزن شدن و حساسیت کمتر به تحریک نسبت به حالت عادى.

دیابت : ممکن است نیاز به نوشیدن بیش از حد معمول داشته باشید.

پوکى استخوان:استخوان هایى که به راحتى دچار شکستگی می شوند.

مشکلات عروقی: واسکولیت(درد یا قرمزى رگ هاى خونى)، لخته شدن خون داخل عروق که باعث درد، تورم یا قرمزى مى شود ومى تواند درورید های مغزى، ورید های عمقى، ورید های شبکیه یا حتی در شریان ها رخ دهد.

یرقان:زرد شدن پوست و سفیدى چشم ها

التهاب مثانه (سیستیت) :ممکن است نیاز به دفع ادراربیشترازحد معمول (با یا بدون درد) داشته باشید.

مشکلات قاعدگى زنان: قاعدگی نامنظم ، گاهی قطع کامل قاعدگی

احساس خستگى یا ناخوشى.

*عوارض جانبی احتمالی براى بیمارانى که بیمارى زمینه اى روماتولوژیک دارند:

*سرفه با خلط خونى : این عارضه براى متوترکسات مورد استفاده در بیماران مبتلا به بیمارى زمینه اى روماتولوژیک گزارش شده است.

*واکنش محل تزریق: التهاب پوست محل تزیق ،لکه هاى قرمز تیره یا سیاه پوست در اطراف محل تزریق، اغلب همراه بادرد گاهی نکروز محل تزریق (فراوانی نا مشخص)

اگر هر یک از عوارض جانبى بصورت جدى بروزکرد یا اگر متوجه عوارض جانبى دیگرى شدید که ذکر نشده است، حتما به پزشک خود اطلاع دهید. با گزارش عوارض جانبى، مى توانید به ارائه اطلاعات بیشتر در مورد ایمنى این دارو کمک کنید.

شرایط نگهداری کیوراترکس^®

دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگهدارى کنید.

دارو را پس از تاریخ انقضاء که بروى ویال و جعبه درج شده است استفاده نکنید.

تا زمان مصرف و قبل ازاستفاده، دارو را دردماى کمتراز25 درجه سانتى گراد و جهت محافظت از نوردربسته بندى اصلى نگهدارى کنید. فرآورده سایتوتوکسیک است، مطابق با دستورالعمل داروهاى سایتوتوکسیک حمل، نگهدارى و مصرف شود.

ویالها فاقد مواد نگهدارنده است و یکبار مصرف می باشد. باقیمانده دارو را مطابق دستورالعمل داروهاى سایتوتوکسیک معدوم کنید.

بهتر است تزریق بلافاصله بعد ازرقیق کردن داروو آماده کردن محلول انجام شود. نحوه رقیق کردن برای هر کدام از روش های تزیق دربخش “نحوه مصرف” توضیح داده شده است.

همچنین درصورت نیاز به نگهداری محلول آماده، فقط می توانید تا 4 ساعت در دمای اتاق(25-20 درجه سانتی گراد) ویا تا 24 ساعت دردمای یخچال (8-2 درجه سانتی گراد) آن را نگهداری کنید.

هیچ دارویى را نباید از طریق فاضلاب یا زباله هاى خانگى معدوم نمایید. این اقدامات به حفاظت از محیط زیست کمک خواهد کرد.

شکل ظاهری کیوراترکس^® و محتویات بسته‌بندی آن

ماده موثره این دارو متوترکسات MTX است.

شکل ظاهرى کیوراترکس^®: محلول شفاف ، استریل، فاقد مواد نگهدارنده ، به رنگ زرد تا نارنجى و فاقد ذره است. در غیراینصورت از مصرف خوددارى نمایید.

کیوراترکس^®در اشکال زیر عرضه مى گردد

کیوراترکس^®50 میلی گرم:

هرجعبه محتوي 1عدد ویال شیشه اي 50، حاوی 2 میلی لیتر محلول تزریقی، دارای 50 میلی گرم متوتروکسات (25 میلی گرم درمیلی لیتر) همراه با یک برگه راهنما می باشد.

سایرترکیبات کیوراترکس^® 50 25(میلی گرم درمیلی لیتر)عبارتند از : سدیم کلراید،سدیم هیدروکساید،هیدروکلریک اسید و آب قابل تزریق.

کیوراترکس^®1 گرم :

هرجعبه محتوى 1عدد ویال شیشه اى1گرم، حاوی 10 میلی لیتر محلول تزریقی، دارای 1 گرم(1000 میلی گرم) متوتروکسات (100 میلی گرم در میلی لیتر) همراه با یک برگه راهنما مى باشد.

سایرترکیبات کیوراترکس 100میلى گرم درمیلى لیترعبارتند از : سدیم هیدروکساید ، هیدروکلریک اسید وآب قابل تزریق.